ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ – ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ

Θέμα: Η αλόγιστη και καταχρηστική χρήση της ιδιότητας του Φωτορεπόρτερ, οι άμεσοι κίνδυνοι για τους επαγγελματίες στο πεδίο και η ανάγκη θεσμικής περιφρούρησης του κλάδου.

Με αφορμή τα πρόσφατα γεγονότα (Ιούλιος 2026) και τη δημοσιοποίηση πληροφοριών περί παράδοσης οπτικού υλικού στις αστυνομικές αρχές από άτομο που εμφανίζεται ως μέλος δημοσιογραφικής ένωσης και προβλήθηκε αόριστα ως «φωτορεπόρτερ» —χωρίς ωστόσο να προκύπτει η πραγματική άσκηση του επαγγέλματος του φωτορεπόρτερ, η φορολογική του δήλωση με τους αντίστοιχους ΚΑΔ ή η σχετική ασφαλιστική κάλυψη— το επαγγελματικό σωματείο ΔΙ.Ε.Φ.Ε. οφείλει να τοποθετηθεί δημόσια, υπεύθυνα και κατηγορηματικά.

Το γεγονός ότι κάποιος φέρει την ιδιότητα μέλους σε μια δημοσιογραφική ένωση δεν τον καθιστά αυτόματα επαγγελματία φωτορεπόρτερ πεδίου. Ως επαγγελματίες που ασκούμε το φωτορεπορτάζ αδιαλείπτως για περισσότερα από 25 έτη, τηρώντας αυστηρά τη δεοντολογία, το νομικό πλαίσιο περί πνευματικής ιδιοκτησίας (Ν. 2121/1993) και τις υποχρεώσεις του κλάδου, εκφράζουμε την έντονη διαμαρτυρία μας για τα εξής:

1. Άμεσος κίνδυνος για τη σωματική ακεραιότητα των επαγγελματιών στο δρόμο
Η οριζόντια, αλόγιστη και ασαφής αναφορά των αρχών και των ΜΜΕ σε «φωτορεπόρτερ» που λειτουργούν ως τροφοδότες υλικού της ΕΛ.ΑΣ. δημιουργεί μια επικίνδυνη στοχοποίηση.

Στο πεδίο των διαδηλώσεων και των επεισοδίων, ο επαγγελματίας φωτορεπόρτερ δεν είναι πληροφοριοδότης κανενός· είναι ανεξάρτητος, ουδέτερος παρατηρητής και καταγραφέας της επικαιρότητας. Η αυθαίρετη απόδοση της ιδιότητας σε τρίτους καλλιεργεί στο κοινό την εντύπωση ότι «όποιος κρατάει φωτογραφική μηχανή συνεργάζεται με την αστυνομία», θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τη σωματική ακεραιότητα των συναδέλφων μας την ώρα της δουλειάς τους.

2. Θεσμικό κενό και καταχρηστική χρήση της ιδιότητας
Παρατηρείται συστηματικά το φαινόμενο της οικειοποίησης του όρου «φωτορεπόρτερ» από μεμονωμένα άτομα, με αποκλειστικό σκοπό την εξασφάλιση πρόσβασης σε διαβαθμισμένους χώρους, συνεντεύξεις τύπου ή περιορισμένης πρόσβασης γεγονότα.

Η κατάργηση της ουσιαστικής εποπτείας που ασκούσαν παλαιότερα φορείς όπως η Γενική Γραμματεία Τύπου έχει δημιουργήσει ένα θεσμικό αλαλούμ, όπου ο καθένας δηλώνει ό,τι επιθυμεί χωρίς κανέναν απολύτως έλεγχο.

Τι σημαίνει Επαγγελματίας Φωτορεπόρτερ σήμερα (Προδιαγραφές)
Η άσκηση του επαγγέλματος δεν είναι χόμπι, ούτε ευκαιριακή ενασχόληση. Η επαγγελματική ιδιότητα πιστοποιείται αυστηρά από:

Φορολογική Έναρξη: Εργασία με πρώτο και μοναδικό Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (π.χ. ΚΑΔ 74.20.22 – Υπηρεσίες φωτορεπορτάζ / φωτοειδησεογραφίας) στην αρμόδια ΔΟΥ.

Ασφαλιστικό Φορέα: Τακτική ασφάλιση στον Τομέα ΜΜΕ του e-ΕΦΚΑ (πρώην ΕΤΑΠ-ΜΜΕ).

Εργασιακές Σχέσεις: Τιμολόγηση, συμβάσεις εργασίας ή δελτία παροχής υπηρεσιών προς αναγνωρισμένα ΜΜΕ, Πρακτορεία Ειδήσεων και Δημοσιογραφικούς Οργανισμούς.

Σωματειακή Κάλυψη & Δεοντολογία: Εγγραφή σε αναγνωρισμένα επαγγελματικά σωματεία (όπως το ΔΙ.Ε.Φ.Ε.) που περιφρουρούν την ηθική και τη δεοντολογία του λειτουργήματος.

Τα Αιτήματά μας προς την Πολιτεία, την ΕΛ.ΑΣ. και τα ΜΜΕ
Υπεύθυνη Διατύπωση στα Αστυνομικά Δελτία Τύπου: Καλούμε το Γραφείο Τύπου της ΕΛ.ΑΣ. και τα ΜΜΕ να αποφεύγουν τη χρήση του όρου «φωτορεπόρτερ» όταν αναφέρονται σε ιδιώτες, αυτόκλητους συνεργάτες ή μη πιστοποιημένα άτομα. Τέτοιες διατυπώσεις λειτουργούν ως θρυαλλίδα για προπηλακισμούς και επιθέσεις κατά των πραγματικών λειτουργών της ενημέρωσης.

Θεσμοθέτηση Μητρώου Διαπίστευσης: Ζητούμε από τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας & Ενημέρωσης (ΓΓΕΕ) τη δημιουργία Κεντρικού Μητρώου Διαπιστευμένων Φωτορεπόρτερ σε συνεργασία με τα επαγγελματικά σωματεία, με διασταύρωση των επαγγελματικών προδιαγραφών (ΚΑΔ, ασφάλιση ΕΤΑΠ-ΜΜΕ, σωματειακή ιδιότητα), ώστε να εκδίδεται ενιαία, αδιάβλητη κάρτα διαπίστευσης για την είσοδο σε διαβαθμισμένους χώρους.

Προστασία του Επαγγέλματος: Απαιτούμε την ουσιαστική αναγνώριση του φωτορεπορτάζ ως επικίνδυνου λειτουργήματος που χρειάζεται θεσμική περιφρούρηση, σεβασμό και νομική προστασία.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΙ.Ε.Φ.Ε.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ

Άρθρο 1
Πνευματική ιδιοκτησία
1. Οι πνευματικοί δημιουργοί, με τη δημιουργία του έργου, αποκτούν πάνω σ’ αυτό πνευματική ιδιοκτησία, που περιλαμβάνει, ως αποκλειστικά και απόλυτα δικαιώματα, το δικαίωμα της εκμετάλλευσης του έργου (περιουσιακό δικαίωμα) και το δικαίωμα της προστασίας του προσωπικού τους δεσμού προς αυτό (ηθικό δικαίωμα).
2. Τα δικαιώματα αυτά περιλαμβάνουν τις εξουσίες, που προβλέπονται στα άρθρα 3 και 4 του παρόντος νόμου.

Άρθρο 2
Αντικείμενο του δικαιώματος
1. Ως έργο νοείται κάθε πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα λόγου, τέχνης ή επιστήμης, που εκφράζεται με οποιαδήποτε μορφή, ιδίως τα γραπτά ή προφορικά κείμενα, οι μουσικές συνθέσεις, με κείμενο ή χωρίς, τα θεατρικά έργα, με μουσική ή χωρίς, οι χορογραφίες και οι παντομίμες, τα οπτικοακουστικά έργα, τα έργα των εικαστικών τεχνών, στα οποία περιλαμβάνονται τα σχέδια, τα έργα ζωγραφικής και γλυπτικής, τα χαρακτικά έργα και οι λιθογραφίες, τα αρχιτεκτονικά έργα, οι φωτογραφίες, τα έργα των εφαρμοσμένων τεχνών, οι εικονογραφήσεις, οι χάρτες, τα τρισδιάστατα έργα που αναφέρονται στη γεωγραφία, την τοπογραφία, την αρχιτεκτονική ή την επιστήμη.
2. Νοούνται επίσης ως έργα οι μεταφράσεις, οι διασκευές, οι προσαρμογές και οι άλλες μετατροπές έργων ή εκφράσεων της λαϊκής παράδοσης, καθώς και οι συλλογές έργων ή συλλογές εκφράσεων της λαϊκής παράδοσης ή απλών γεγονότων και στοιχείων, όπως οι εγκυκλοπαίδειες, οι ανθολογίες και οι βάσεις δεδομένων, εφόσον η επιλογή ή η διευθέτηση του περιεχομένου τους είναι πρωτότυπη. Η προστασία των έργων της παρούσας παραγράφου γίνεται με την επιφύλαξη των δικαιωμάτων στα προϋπάρχοντα έργα, που χρησι-μοποιήθηκαν ως αντικείμενο των μετατροπών ή των συλλογών.

Το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας παρέχει προστασία στους πνευματικούς δημιουργούς σε σχέση με τα πνευματικά τους έργα. Πιο αναλυτικά, οι πνευματικοί δημιουργοί, με την δημιουργία του έργου, αποκτούν πάνω σ’ αυτό πνευματική ιδιοκτησία, που περιλαμβάνει, ως αποκλειστικά και απόλυτα δικαιώματα, το δικαίωμα της εκμετάλλευσης του έργου (περιουσιακό δικαίωμα) και το δικαίωμα της προστασίας του προσωπικού τους δεσμού προς αυτό (ηθικό δικαίωμα) (άρθρο 1 § 1 του Ν 2121/1993).
Εντούτοις, το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας δεν παρέχει προστασία σε σχέση με όλα τα πνευματικά έργα. Οι ιδέες δεν προστατεύονται, παρά μόνο η συγκεκριμένη μορφή που λαμβάνουν ενσωματωμένες σε πνευματικά έργα. Επιπλέον, για να απολαμβάνει προστασίας, ένα πνευματικό έργο πρέπει να είναι πρωτότυπο.
Ορισμοί
Ως έργο νοείται κάθε πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα λόγου, τέχνης ή επιστήμης, που εκφράζεται με οποιαδήποτε μορφή, ιδίως τα γραπτά ή προφορικά κείμενα, οι μουσικές συνθέσεις, με κείμενο ή χωρίς, τα θεατρικά έργα, με μουσική ή χωρίς, οι φωτογραφίες, τα έργα των εφαρμοσμένων τεχνών, οι εικονογραφήσεις, οι χάρτες, τα τρισδιάστατα έργα που αναφέρονται στη γεωγραφία, την τοπογραφία, την αρχιτεκτονική ή την επιστήμη (άρθρο 2 § 1 του Ν 2121/1993). Η απαρίθμηση των έργων στον νόμο είναι ενδεικτική και δεν αποκλείει την προστασία και άλλων πνευματικών δημιουργημάτων, πέραν όσων ρητώς προβλέπονται.

Από τον παραπάνω ορισμό συνάγεται ότι με τις διατάξεις του Ν. 2121/1993 προστατεύεται κάθε έργο, το οποίο (α) αποτελεί δημιούργημα ανθρώπινου πνεύματος, (β) δίνει μορφή σε μια ιδέα, και (γ) είναι πρωτότυπο. Εφόσον πληρεί τις παραπάνω προϋποθέσεις, το έργο προστατεύεται ανεξάρτητα από την αισθητική ή καλλιτεχνική του αξία, το αν είναι παράνομο ή ανήθικο και από τον προορισμό του (άρθρο 2 §4 Ν 2121/1993).